
Het betere gidsen |
![]() |
|
Over Klare Lijn vzw |
![]() |
|
Klare Lijn zag het licht in 2000. We zijn intussen met 18 gedreven gidsen, die u met passie vertellen over Brussel, haar inwoners, haar specialiteiten.
En of u nu een rondrit of een wandeling bestelt, bij Klare Lijn zit u goed voor een bijzonder uitgebreid aanbod. Zowel in het centrum, als in de voorsteden. U kan bij ons terecht voor een klassiek bezoek, maar even goed voor thema-wandelingen.
| |
Lees meer |
![]() |
|
|
|
Schrijf hier in op onze nieuwsbrief !
|
|
Klare Lijn vzw
Dorpsstraat 40, 1070 Brussel
0493/50 40 60
info@klarelijn.be
| |
Art Nouveau - Art Deco - Modernisme
Na een hele periode, waarin de neo-stijlen hoogtij vierden, ontstond op het einde van de 19de eeuw een frisse kijk op architectuur en toegepaste kunst. De ene heet het Jugendstil, de andere Art Nouveau, of Modern Style, of Modernismo. Na de ontgoocheling van de eerste wereldoorlog ontstaan meer rationele tendenzen. De roaring twenties en de jaren dertig zijn vol van Art Deco, of van het modernisme.
In Brussel bestaan een hele reeks uitzonderlijk mooie wijken, waarin deze verschillende stijlen kwistig voorkomen. Gidsen van Klare Lijn nemen u graag mee op sleeptouw naar voorbeelden van uitzonderlijke kwaliteit.
Onze rondleidingen kunnen gecombineerd worden met een bezoek aan één van de vele, voor het publiek toegankelijke, getuigen uit een niet zo ver verleden. Kijk hiervoor ook eens op onze links pagina.
Rondleidingen voor groepen
|
|
Groepen van 1 tot 17 deelnemers
Opgelet : sommige musea laten niet meer dan 15 deelnemers per groep toe ! |
|
|

|
|
|
De geboorte van de Art Nouveau)
|
|
|
Deze rondleiding vindt plaats vlak buiten het centrum, in de buurt van de prestigieuze Louizalaan.
In 1893 ontwerpt Victor Horta een eerste gebouw in een totaal nieuwe vormentaal. Vlak in de buurt lieten andere, bijzonder kapitaalkrachtige, bouwheren, in een gelijkaardige stijl bouwen. Van Rysselberghe bouwde samen met Van de Velde voor Otlet, Hankar bouwde voor zichzelf en voor collega-kunstenaars, de Lestré zag meer in de vormentaal van de Jugendstil, Solvay deed een beroep op Horta, wiens eigen woning/atelier vandaag heel wat bezoekers lokt. Onze gids probeert een beeld op te hangen van het Brussel tijdens het vorige fin-de-siècle …
Deze wandeling kan, indien u dit wenst, gecombineerd worden met een (geleid) bezoek aan het Hortamuseum. Het museum verkiest om groepen te ontvangen in de voormiddag, en niet meer dan 15 personen per groep. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Pareltjes in de Noordoostwijk (de Squareswijk))
|
|
|
Ontstaan op de oostelijke helling van de Maalbeekvallei, toen automobielen stilaan hun plaats begonnen in te nemen, liet een begoede burgerij haar oog vallen op de nieuwe verkavelingen. In de schaduw van het europese Berlaymontgebouw groeperen de plantsoenen een fraaie staalkaart van architectuur van rond de vorige eeuwwisseling, waaronder realisaties van Taelemans, Strauven en uiteraard Horta, maar ook pittoreske plekjes, zoals de grote vijver mét (nep) grot en hoogstaand beeldbouwwerk tussen groen.
Deze rondleiding kan eventueel gecombineerd worden met een bezoek aan het voormalige huis Van Eetvelde (foto). |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Ten huize van ... Autrique (Schaarbeek)
|
|
|
Bezoek, samen met een gids van Klare Lijn, het herenhuis Autrique. De opdrachtgever vroeg Horta om “geen buitensporigheden” te vertonen. Toch kon de architect het niet laten de kiemen van de Art Nouveau hier reeds in te planten.
Maar in welk opzicht is dit reeds Art Nouveau? Striptekenaar François Schuiten laat daarbij een aantal (virtuele) bewoners op ons los, die van het bezoek meteen een avontuur maken.
In de onmiddellijke buurt van Autrique tonen onze gidsen u bovendien een aantal pareltjes van Art Nouveau-architectuur. Fantast Gustave Strauven en scholenspecialist Henri Jacobs zijn zeker van de partij. Een heerlijk stukje Brussel! |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Vergeten meesters in Sint-Gillis
|
|
|
Wie Art Nouveau zegt, denkt in eerste instantie aan Victor Horta, en misschien ook nog aan Paul Hankar en/of Gustave Strauven… Maar wat zeggen u namen als Blérot, Boelens, Vizzavona, Delcoigne, Lambot, Pelseneer, Van Waesberghe, Grootaerts,…
(Her) Ontdek samen met een gids deze vergeten brusselse art nouveaumeesters.
Hoofdgerecht van de wandeling is een bezoek aan het Herenhuis Hannon, het enige art nouveauhuis dat architect Jules Brunfaut ontwierp, maar wat voor een! |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Art Deco in de laagstad (centrum)
|
|
|
In de periode tussen de eerste en de tweede wereldoorlog werden in het Brusselse charmant veel gebouwen opgericht in Art Decostijl. Klare Lijn koos voor u enkele voorbeelden uit in het centrum van de stad, in een buurt waar eerder industriële activiteiten prioriteit hadden : de oude haven, die begin 20ste eeuw tot nieuwe woonbuurt werd gebombardeerd.
Tijdens deze rondleiding zoemen we niet enkel in op de Art Deco, maar ook op het modernisme, dat in deze Brusselse wijk welig tiert.
In de mate van het mogelijke bezoeken we ook enkele interieurs, zoals bijvoorbeeld de Sint-Jan de Doperkerk van architect Joseph Diongre, vlak over het kanaal in Molenbeek. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
De buren van Brel (Schaarbeek)
|
|
|
In de periode tussen de wereldoorlogen stond er, op de schouw van heel wat eenvoudige woningen, een faience klok ter vervanging van de Westminster, die in de huiskamer van de rijkere mensen pronkte. Een bezoek aan het Clockarium leert ons in welke mate de volkskunst zich moeiteloos inpast in de Art Decostijlstroming.
Om het tijdsbeeld van het interbellum te vervolledigen maken we meteen ook maar een Art Deco-ommetje in de buurt. Langs het huis en atelier van Oscar Jespers bijvoorbeeld, naar plan van modernist Victor Bourgeois. En met als hoogtepunt de moderne glasramen van Pierre Majerus in de kerk van de Goddelijke Zaligmaker. Kom dat zien !
Een rondleiding in de onmiddellijke omgeving van de VRT-gebouwen. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Koekelberg
|
|
|
Deze rondleiding brengt ons naar een uniek monument, dat echter door heel wat Belgen met een scheef oog bekeken wordt. Want hebben allerhande organisaties en parochies ons niet generaties lang om geld gebedeld teneinde dit kunstwerk te kunnen voltooien?
De art-decobasiliek, één van de grootste kerken ter wereld, kreeg in de loop der jaren een mooie omkadering door een rijke burgerarchitecteur rondom het Elisabethpark op Hoog Koekelberg, waar de carrière van Jacques Brel uit de startblokken schoot. In schril contrast daarmee staan sociale woonblokken van Jules Brunfaut en Victor Bourgeois, en de grootste sgraffito van Brussel in Laag Koekelberg. Een verrassend contrast. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Op en rond de Molièrelaan (Ukkel)
|
|
|
Vermits de urbanisatie van deze wijk pas na de Eerste Wereldoorlog of gang kwam, biedt deze rondleiding ons een uitstekende gelegenheid om onze kennis van de architectuur van het interbellum bij te spijkeren.
En kennis te maken met enkele architectuur-tenoren uit die periode: Henry Van De Velde, Paul Amaury Michel (die de boodschap van Le Corbusier uitdraagt), Robert Puttemans die adept is van de Amsterdamse School, J.B.Dewin, die een brug slaat tussen Art Nouveau en Art Deco of Camille Damman met de OLV Boodschapkerk, een art deco pastiche op de Romaanse stijl. Een bezoek aan de kerk kan eventueel geregeld worden … |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Art Deco en modernisme in Ukkel
|
|
|
Bij deze wandeling verkennen we een niet zo bijster bekende buurt, die volgebouwd werd door vooraanstaande architecten.
Het tracé van nieuwe Ukkelse lanen, zelfs van hele wijken, is het werk van grootfinanciers als graaf Coghen, ooit de allereerste minister van financiën van het koninkrijk België.
De echte verstedelijking van Ukkel begint pas tussen de twee wereldoorlogen. Het spreekt voor zich dat hier de interbellumarchitectuur hoogtij zal vieren. Maar wat valt op? De breuk met de mengstijlen, die tot na WO I hoogtij vieren, is dan wel totaal, maar dit zou België niet zijn als er zich geen twee strekkingen zouden voordoen.
De enen stellen dat architectuur kunst is, en dat een bouwwerk mooi moet zijn. We noemen ze art deco-architecten. De modernisten stellen: "weg met het ornament". Alles in vlakken, recht of gebogen. De schoonheid van het bouwwerk groeit uit de volumes, zoals ze in en tegenover elkaar worden aangebracht. En ja ... er verschijnen allerlei tussenvormen. belgischer kan niet.
Een rondleiding die zonder twijfel blijft nazinderen! |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Weelderige Art Deco (Brussel uitbreiding / Elsene)
|
|
|
Daar waar vroeger bosjes, heide, velden en weiden lagen, werd in 1910 een Wereldtentoonstelling georganiseerd. De eerste golf bouwwerken werd in 1924 gevolgd door een tweede. Het neorenaissance ULB-gebouw, merkwaardig door zijn weldoordachte inplanting en de opdeling van de ruimtes, beheerst de wijk.
Het is alsof de architecten elkaar hier de loef willen afsteken : Camille Damman, Edmond Delune, Jean-Florian Collin, Paul Bonduelle, Alexis Dumont, Henry Van de Velde, Adrien Blomme e.a. Een andere uitschieter is het recent gerestaureerde Delunehuis, zetel van een financiële instelling, een intrigerend eclectisch gebouw versierd met sgraffiti van Paul Cauchie. Tenzij u liever een bezoek brengt aan de in 2010 gerestaureerde woning van baron Empain (foto) ?
"Ce n'est que de l'art déco" (het is maar art déco) zei Le Corbusier smalend … |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Het huis van Buuren (Ukkel)
|
|
|
Het echtpaar van Buuren legde zich sinds de jaren '20 toe op kunstmecenaat en bouwde een collectie uit met wereldfaam. Bankier David van Buuren was verwant met het Nederlandse koningshuis en deed voor de binneninrichting van zijn woning beroep op een grote schare internationaal vermaarde architecten die het tot een parel van de Art Deco maakten met gebruik van allerlei kostbare materialen als exotisch hout, wortelhout, haaienleer, ivoor... Het huis werd tot verzamelplaats van internationale kunstenaars, ontwerpers en een aantal jonge Belgische schilders: Tytgat, Permeke en vooral Gustaaf van de Woestijne. De huidige collectie bestaat uit schitterende werken uit de 15de tot de 20ste eeuw van o.a. Breugel, van de Woestijne, Wouters, Georges Minne, Permeke, Seghers... De uitzonderlijke stadstuin die bij het geklasseerde gebouw hoort, kan het hele jaar door bezocht worden. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Zieken en gezonden bezoeken in Jette
|
|
|
Henri Lacoste, grootmeester van de Art Deco en Victor Horta, grootmeester van de Art Nouveau, zorgden in hun eigen stijl voor de gezondheid van hun medemens, en dat nog wel binnen dezelfde ziekenhuisomheining.
Tijdens deze geleide wandeling confronteren we hun visie en architectuur met elkaar, en gaan op ons élan door naar een mini-tuinwijk in de onmiddellijke omgeving. De huizen van deze wijk vertonen alle kenmerken van dat “nieuwe” wonen. Ook hier een confrontatie met een weliswaar late maar niet minder karakteristieke toepassing van de ideeën van Le Corbusier. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Kapelleveld, Floréal en Logis (Woluwe en Watermaal-Bosvoorde)
|
|
|
Bij deze wandeling gaan we de confrontatie aan tussen de verschillende opvattingen (en de gelijkenissen) in verband met de bouw van sociale woningen, en meer bepaald de tuinwijken.
De charme van de Watermaalse Le Floréal en Le Logis staat in schril contrast tot het meer modernistische Kapelleveld in Sint-Lambrechts-Woluwe. Landschapsarchitect was in beide gevallen L. Van Der Swaelmen. In Woluwe waren de belangrijkste architecten Huib Hoste en Antoine Pompe, grote namen als het over Interbellumarchitectuur gaat.
Alles wat u al had willen vernemen over deze tuinwijken, komt u nu zeker te weten. |
|
|
(top) |
|
|

|
|
|
Te Vorst op de bergen
|
|
|
De lange afdaling van het Hoogte 100-plein (jawel, 100m boven de zeespiegel) naar de Zennevallei (18m) biedt mooie vergezichten. Voorziene tussenstops: de modernistische Sint-Augustinuskerk, het Dudenpark, de muziektempel Vorst Nationaal, de abdij van Vorst, het art-decogemeentehuis en de modernistische brouwerij Wielemans-Ceuppens (nieuwe hedendaagse cultuurtempel van Brussel). Moeilijkheidsgraad: gemakkelijk ('t is bergaf). Gevaar voor steen- en sneeuwlawines: gering. |
|
|
(top) |
|